📢 شنیدن پادکست در شبکه‌های اجتماعی
🔹 کانال تلگرام تستوبازی
🔹 کانال بله تستوبازی

VRAM پر شده؛ یعنی کارت گرافیک کم آورده؟

حتماً برای شما هم پیش آمده که هنگام بازی، نرم‌افزارهایی مثل MSI Afterburner یا GPU-Z را باز کنید و ببینید مثلاً ۱۰ یا ۱۱ گیگابایت از VRAM کارت گرافیک در حال استفاده است.

در چنین شرایطی خیلی‌ها سریع به این نتیجه می‌رسند که: «اگر VRAM پر شود، حتماً FPS بازی افت می‌کند.»

اما واقعیت کمی متفاوت است.

بالا بودن عدد مصرف VRAM در نرم‌افزارهای مانیتورینگ، لزوماً به این معنی نیست که بازی در همان لحظه واقعاً به تمام این مقدار حافظه گرافیکی نیاز دارد. برای اینکه متوجه شویم کارت گرافیک واقعاً با کمبود VRAM مواجه شده یا نه، باید تفاوت بین VRAM تخصیص‌داده‌شده و VRAM موردنیاز واقعی را بدانیم.

VRAM تخصیص‌داده‌شده چیست؟

بازی‌های مدرن معمولاً بخشی از حافظه گرافیکی را از قبل تخصیص یا رزرو می‌کنند تا بتوانند تکسچرها، مدل‌های سه‌بعدی، شیدرها و سایر داده‌های گرافیکی را سریع‌تر در اختیار GPU قرار دهند.

بنابراین ممکن است نرم‌افزار مانیتورینگ نشان دهد مقدار زیادی از VRAM در حال استفاده است، اما همه این حافظه الزاماً در همان لحظه برای اجرای بازی ضروری نیست.

به زبان ساده، بهتر است بین دو مفهوم تفاوت قائل شویم:

• VRAM تخصیص‌داده‌شده: مقداری از حافظه که بازی برای استفاده فعلی یا احتمالی در اختیار گرفته است.
• VRAM واقعاً مصرف‌شده: مقداری از حافظه که داده‌های ضروری بازی در همان لحظه واقعاً به آن نیاز دارند.

به همین دلیل، صرفاً دیدن عدد بالا در MSI Afterburner یا GPU-Z نمی‌تواند به‌تنهایی نشان دهد که کارت گرافیک کمبود VRAM دارد.

اگر VRAM پر شود، FPS افت می‌کند؟

نه لزوماً.

برای مثال، فرض کنید یک بازی را با تنظیمات گرافیکی یکسان روی RTX 4070 Super با ۱۲ گیگابایت VRAM اجرا می‌کنید. نرم‌افزار مانیتورینگ ممکن است نشان دهد که بازی حدود ۱۰ گیگابایت از VRAM را استفاده می‌کند.

حالا همان بازی را روی RTX 3070 Ti با ۸ گیگابایت VRAM اجرا می‌کنید.

آیا چون روی کارت ۱۲ گیگابایتی حدود ۱۰ گیگابایت VRAM استفاده شده، بازی روی کارت ۸ گیگابایتی اصلاً اجرا نمی‌شود؟

خیر.

بازی می‌تواند نحوه مدیریت حافظه را با توجه به منابع موجود تغییر دهد. برای مثال، ممکن است بخشی از اطلاعات را دیرتر وارد VRAM کند، داده‌های غیرضروری را از حافظه خارج کند یا در بعضی شرایط از RAM سیستم کمک بگیرد.

در نتیجه ممکن است میانگین FPS در هر دو کارت خیلی به هم نزدیک باشد، اما تفاوت اصلی در نحوه بارگذاری داده‌ها و پایداری عملکرد بازی خودش را نشان دهد.

کمبود VRAM چه تأثیری روی بازی دارد؟

وقتی یک بازی واقعاً به VRAM بیشتری از ظرفیت کارت گرافیک نیاز داشته باشد، ممکن است علائم مختلفی ظاهر شود.

۱. افت‌های ناگهانی فریم

یکی از نشانه‌های رایج کمبود VRAM، افت ناگهانی فریم هنگام حرکت در محیط بازی است.

ممکن است میانگین FPS در حالت عادی مناسب باشد، اما هنگام ورود به یک منطقه جدید، چرخاندن سریع دوربین یا بارگذاری جزئیات جدید، افت‌های لحظه‌ای و محسوس در فریم‌ریت مشاهده شود.

۲. دیر لود شدن تکسچرها

یکی دیگر از نشانه‌های کمبود VRAM، دیر لود شدن تکسچرها است.

ممکن است هنگام ورود به یک محیط جدید، بافت‌های گرافیکی ابتدا با کیفیت پایین نمایش داده شوند و بعد از چند لحظه کیفیت اصلی خود را نشان دهند.

این اتفاق به‌خصوص در بازی‌های سنگین و جهان‌باز می‌تواند بیشتر دیده شود.

۳. روان‌تر شدن بازی با کاهش کیفیت Texture

یکی از راه‌های ساده برای بررسی این موضوع، کاهش تنظیمات Texture Quality است.

اگر با کاهش کیفیت تکسچرها، بازی به شکل محسوسی روان‌تر شود و افت‌های ناگهانی فریم یا مشکلات بارگذاری بافت‌ها کاهش پیدا کند، احتمال اینکه VRAM کارت گرافیک محدودکننده عملکرد باشد بیشتر می‌شود.

از کجا بفهمیم واقعاً VRAM کم آورده‌ایم؟

پس برای تشخیص کمبود VRAM، نباید فقط به عددی که MSI Afterburner یا GPU-Z نمایش می‌دهد نگاه کنیم.

بهتر است عملکرد واقعی بازی را بررسی کنید.

اگر هنگام بازی:

• افت‌های ناگهانی و شدید فریم ندارید؛
• تکسچرها به‌موقع و با کیفیت مناسب لود می‌شوند؛
• هنگام حرکت سریع در محیط بازی با لگ‌های غیرعادی مواجه نمی‌شوید؛
• و کاهش کیفیت Texture تأثیر محسوسی روی عملکرد ندارد؛

احتمالاً صرفاً بالا بودن مصرف VRAM به معنی کمبود حافظه گرافیکی نیست.

جمع‌بندی؛ پر شدن VRAM همیشه مشکل نیست

اگر در هنگام اجرای بازی دیدید VRAM کارت گرافیک تقریباً پر شده است، فوراً نگران نشوید.

نرم‌افزارهای مانیتورینگ همیشه نمی‌توانند با یک عدد ساده نشان دهند که کارت گرافیک واقعاً با کمبود VRAM مواجه شده است.

مهم‌تر از مقدار VRAM استفاده‌شده، عملکرد واقعی بازی است.

اگر بازی روان اجرا می‌شود، افت‌های ناگهانی فریم ندارید و تکسچرها نیز به‌موقع لود می‌شوند، بالا بودن مصرف VRAM به‌تنهایی نشانه مشکل نیست.

اما اگر هم‌زمان با مصرف بالای VRAM، استاتر، افت‌های ناگهانی فریم، دیر لود شدن تکسچرها یا بهبود محسوس عملکرد با کاهش Texture Quality را مشاهده کردید، آن زمان احتمال کمبود VRAM بیشتر است.